Pokus ng Pandiwa at mga Panlaping Maka-diwa sa Wikang Tagalog

 POKUS NG PANDIWA

Ang aspekto ng pandiwa ay ang madaling bahagi ng wikang Tagalog.

Ang mahirap para sa aming mga foreigner na nagnanais matuto ng Tagalog ay ang dami ng mga panlapi na ikinakabit sa salitang ugat para bumuo ng isang pandiwa.

Para sa aming mga foreigner ay talagang mahirap malaman kung kailan gamitin ang um, mag, -in,-an, magpa-, maka-, makapag- at iba pa.

At ang problema ay na kapag tinatanong namin ang mga Pilipino (tulad halimbawa ang asawa ko) hindi nila alam kung papaano ipaliwanag ang mga bagay na ito.

Kaya ginawa ko ang isang balangkas para maging maliwanag kung anu-anong mga panlapi ang dapat gamitin may kaugnayan sa mga pandiwa.

Bukod sa mga panlapi na ikinakabit sa mga pandiwa mayroon din ibang uri ng mga panlapi pero sa ngayon ang pinag-uusapan ko ay ang pokus ng pandiwa.

Ang uri ng panlapi na ginagamit sa bawat situwasyon ay nakadepende sa pokus.

Ano ba ang pokus?

Pokus ang tawag sa relasyong pansemantika (ang salitang semantika ay may kaugnayan sa kahulugan ng isang salita, parilala o pangungusap)
ng pandiwa sa simuno o paksa ng pangungusap.

Aktor-pokus o pokus sa tagaganap o sa isa na gumagawa ng kilos
Ang pokus dito ay nasa kung sino ang gumagawa ng isang bagay at ang mga panlapi ay
MAG, NAG, MA, NA at UM.

Halimbawa: sino ang bumabasa ng aklat? Sagot: "bumabasa si Mario (aktor) ng aklat". Dito si Mario ang pokus

Pokus sa layon
Ito ay sumasagot sa tanong na "ano?".

Dito ang mga panlapi ay IN, I, AN, NA.

Halimbawa: "ano ang binabasa ni Mario?" Sagot: "Binabasa ni Mario ang aklat". Sa halimbawang ito ang aklat ang pokus.

Pokus sa ganapan o lokatibo
Ito ay sumasagot sa tanong na "saan?" o sa ibang salita ang pokus ay nasa lugar kung saan ginaganap ang isang kilos.

Ang mga panlapi ay: pag-/-an , -an/-han , ma-/-an , pang-/-an , mapag-/-an, pinag/an, in/an.

Halimbawa: "Ang bukiran ay pinagtaniman ng gulay". Ang bukiran ay ang pokus ng pangungusap na ito.

Benepaktibong pokus o pokus sa tagatanggap
Ang pokus ay ang ang tumatanggap.

Ito ay sumasagot sa tanong na "para kanino?". Ang mga panlaping i- , -in , ipang- , ipag- ang ginagamit.

Halimbawa: "ipinagbili ko ang bata ng kendi". Bata ang tumatanggap kaya siya ang pokus.

Instrumentong pokus o pokus sa gamit
Ang pokus ay nasa bagay na ginagamit upang makagawa ng kilos. Ito ay sumasagot sa tanong na "sa pamamagitan ng ano?"

Ang ginagamit ay ang mga panlaping ipang- , maipang-

Halimbawa: "ipangluto ang kaldero ng pagkain". Ang kaldero ay ang instrumento na ginagamit para magluto at siya ang pokus.

Kosatibong pokus o pokus sa sanhi
Ang pokus ay ang sanhi ng kilos. Ito ay sumasagot sa tanong na "bakit?" at ginagamit ang mga panlaping i- , ika- , ikina-

Halimbawa: "ikinalungkot ko ang kamatayan ng aso ko" (ang kamatayan ng aso ko ay ang sanhi kung bakit malungkot ako).

Pokus sa direksyon
Ang pokus ay ang direksyon ng kilos. Ito ay sumasagot sa tanong na "tungo saan/kanino?" at ang ginagamit ay ang mga panlaping -an , -han , -in , -hin.

Halimbawa: "sinulatan ko ang pinsan ko". Ang pinsan ko ay ang pokus dahil siya ang direksyon ng aking pagsusulat.

Ito ang isang balangkas ng iba't ibang mga panlapi na ginagamit sa bawat uri ng pokus at ito ang pinakamahirap para sa aming mga foreigner na nagnanais matuto ng Tagalog....

Comments

Popular posts from this blog

"Isang Kahig Isang Tuka"

English vs Tagalog: Differences and Similarities

What is it Like to Have a Filipina Wife? The Role of the Husband in the Philippines